Cele:
Po zajęciach uczniowie powinni umieć:
wyjaśnić, jak rozumieją pojęcie małej ojczyzny i odnieść je do swoich doświadczeń;
określić, jakie więzi połączyły ich rodzinę z miejscem zamieszkania;
wskazać specyficzne cechy swojego regionu bądź wyjaśnić, z jakich powodów tożsamość regionalna nie powstała lub została zniszczona.
 
Cele ucznia:
Po zajęciach będę umiał/umiała:
wyjaśnić co dla mnie oznacza pojęcie mała ojczyzna;
określić związki łączące losy mojej rodziny z miejscem zamieszkania;
opisać symbole regionu oraz wskazać miejsca w moim regionie, które turysta koniecznie powinien odwiedzić.
 
„Nacobezu” („na co będę zwracać uwagę”):
znam pojęcia „mała ojczyzna”, „region” i używam ich zgodnie ze znaczeniem,
samodzielnie potrafię podać symbole regionu i je omówić,
wyjaśniam związki łączące losy mojej rodziny z miejscem zamieszkania,
wymieniam miejsca w moim regionie, które turysta koniecznie powinien odwiedzić.
 
Pytania kluczowe:
Czy według was ludzie powinni po ukończeniu szkół powracać do miejsca swojego urodzenia /zamieszkania/, do swojej małej ojczyzny?
 
Jak przeprowadzić zajęcia?
Wprowadzenie:
Na wcześniejszych zajęciach poleć uczniom, żeby dowiedzieli się kiedy i jak ich rodziny osiedliły się w waszej miejscowości, chętni mogą przygotować drzewa genealogiczne i wyróżnić te pokolenia, które związane są bezpośrednio z waszym regionem.
Wyjaśnij, że na zajęciach będziecie zajmować się małą ojczyzną i regionem. Napisz na tablicy cele ucznia i „Nacobezu”.
 
Rozwinięcie:
1. Spróbuj z uczniami zdefiniować pojęcia „małej ojczyzny” i „regionu”. Poleć,
by uczniowie przeczytali teksty „Mała Ojczyzna” (str. 80) i „Region – co to takiego”
(str. 81) w: podręcznik KOSS wersja podstawowa, część I.
Poproś, by teraz każdy sam zastanowił się i spróbował odpowiedzieć:
czy ma swoją „małą ojczyznę”?,
jaka ona jest? (tylko dom i kilka ulic, dzielnica, miasto, gmina),
co dobrego wynika dla ludzi z posiadania „małej ojczyzny”?,
czy wie w jakim regionie żyje?,
co odróżnia jego region od innych w Polsce? (pytaj ochotników).
 
Zadaj pytanie kluczowe i zapytaj ochotników pragnących podjąć próbę odpowiedzi na nie (pod koniec lekcji powróć do zadanego pytania).
 
2. Podaj do zeszytu definicje „mała ojczyzna” – to zwykle niewielki geograficznie obszar, istniejący tylko w ludzkich sercach, a nie na mapie oraz „region” – obszar odznaczający się swoistymi cechami (np. geograficznymi) wyróżniającymi go spośród innych obszarów.
 
3. Poproś uczniów, aby zaprezentowali przygotowane przez siebie informacje dotyczące pochodzenia ich rodzin i ich powiązań z miejscem zamieszkania.
Zwróć uwagę na specyfikę swojego regionu (np. Ziemie Zachodnie – tereny przyłączone po II wojnie światowej – odtwarzanie tradycji regionalnych sprzed panowania niemieckiego).
 
4. Omów symbole regionu (miasta, gminy, powiatu, województwa). Zaprezentuj ich ilustracje.
Poproś uczniów, aby zastanowili się z czym kojarzą im się poszczególne elementy herbów, a następnie wyjaśnij im heraldyczne uzasadnienie symboliki.
Przygotuj kartki dla uczniów, na których znajdą się herby np. miasta, powiatu i województwa – praca uczniów polegała będzie na prawidłowym podpisaniu symboli regionu.
Poproś, aby uczniowie w parach wymienili się pracami i spróbowali dokonać oceny pracy swojego sąsiada.
(Wcześniej wspólnie z uczniami sformułujcie schemat oceniania i zapiszcie go na tablicy).
 
5. Podziel uczniów na grupy 4-5 osobowe. Zadaj uczniom jeno z pytań:
Co sądzicie na temat coraz liczniejszych wyjazdów Polaków do pracy za granicę?
Czy Polacy nadal powinni wyjeżdżać do pracy za granicę?
Czy po skończeniu szkoły zamierzasz wyjechać do pracy za granicę?
Co można byłoby zrobić aby zachęcić Polaków do pozostania w ojczyźnie?
Jak myślicie, czym kierowali się wasi przodkowie (dziadkowie lub pradziadkowie), którzy po zakończeniu II wojny światowej pozostali w Polsce, w bardzo trudnych warunkach bytowych?
 
Powiedz uczniom, że mają spróbować wspólnie wymyślić co można byłoby zrobić, aby zachęcić Polaków do pozostania w ojczyźnie? Przedyskutuj z uczniami ich propozycje rozwiązania tej bardzo trudnej kwestii.
 
Zakończenie:
Zaproponuj, aby w tych samych zespołach (możesz również pozwolić im na inny dobór współpracowników) uczniowie przygotowali za miesiąc prezentacje w Power point pt. „Przewodnik po moim regionie”. Projekty mają być skierowane do gimnazjalistów z innych części Polski i zawierać informacje, które zachęciłyby ich do odwiedzenia waszego regionu (np. trasy wycieczek, opisy ciekawych miejsc, co warto zwiedzić, a co KONIECZNIE trzeba zobaczyć). Na zajęcia omawiające projekty uczniów zaproście do pracowni informatycznej dyrekcję szkoły, nauczycieli, ale również przedstawicieli lokalnych władz. Pomyślcie też nad upublicznieniem efektów uczniowskiej pracy w szkole i środowisku lokalnym.
 
Na zakończenie poproś uczniów o dokończenie zdań (ustnie) lub zapisanie w zeszytach:
Dziś nauczyłam/łem się...
Zrozumiałam/łem, że...
Przypomniałam/łem sobie, że...
Zaskoczyło mnie, że...
Dziś osiągnęłam/nąłem założony cel, gdyż...
 
Informacje zwrotne dla uczniów po dokonaniu oceny koleżeńskiej:
Wspólnie ustal z uczniami schemat oceniania prac, np.:
-Jak będziemy oceniać?:
Wypisujemy, co jest dobrze zrobione.
Wypisujemy, co jest źle zrobione.
Sugerujemy jak należy poprawić błędy.
 
Uwagi:
Możliwe trudności:
Zwróć uwagę na rzetelne przygotowanie się uczniów do zebrania informacji na temat pochodzenia ich rodzin i ich powiązań z miejscem zamieszkania.
Warto przygotować gotowe materiały pomocnicze (foldery, opracowania, zdjęcia, książki) dotyczące waszego regionu, które ułatwią młodzieży przygotowanie prezentacji.
Zaplanuj część lekcji poświęconą uczeniu uczniów oceny koleżeńskiej. Wspólnie z uczniami sformułujcie wskazówki dla oceniającego i zapiszcie je na tablicy.
 
Korzyści z OK:
Pytania kluczowe uświadamiają uczniom, że decyzja o wyjeździe z Polski po ukończeniu edukacji powinna być dogłębnie przemyślana. Zmuszają one również do zastanowienia nad sposobami zaradzenia problemowi masowej emigracji Polaków w celach zarobkowych.
Poszukiwanie informacji do zadania domowego ma zmobilizować uczniów i ich rodziny do odnalezienia elementów przyciągających do ich „małej ojczyzny” i uświadomienia im jak wiele piękna, niedostrzeganego na co dzień, jest w ich najbliższym otoczeniu.
 
Praca domowa:
Przygotujcie (w wyznaczonych grupach) za miesiąc prezentacje w Power point pt. „Przewodnik po moim regionie”. Projekty mają być skierowane do gimnazjalistów z innych części Polski i zawierać informacje, które zachęciłyby ich do odwiedzenia waszego regionu (np. trasy wycieczek, opisy ciekawych miejsc, co warto zwiedzić, a co KONIECZNIE trzeba zobaczyć). Poproście rodziców lub innych członków rodziny o pomoc przy wyborze ciekawych miejsc w regionie.
 
 
Trudności z realizacji takiego scenariusza:
Zwróć uwagę na rzetelne przygotowanie się uczniów do zebrania informacji na temat pochodzenia ich rodzin i ich powiązań z miejscem zamieszkania.
Warto przygotować gotowe materiały pomocnicze (foldery, opracowania, zdjęcia, książki) dotyczące waszego regionu, które ułatwią młodzieży przygotowanie prezentacji.
Zaplanuj część lekcji poświęconą uczeniu uczniów oceny koleżeńskiej. Wspólnie z uczniami sformułujcie wskazówki dla oceniającego i zapiszcie je na tablicy.
 
autorka: Magdalena Struk, Gimnazjum im. Henryka Brodatego w Krośnie Odrzańskim