Temat: "Czym jest niebiańskość wobec ziemskości?"
Powiązanie z wcześniejszą wiedzą:
Uczniowie poznali dwa treny J. Kochanowskiego (V i VIII), znają genezę tych utworów, znają cechy gatunkowe trenu.

Cele lekcji:
poznanie utworu B. Leśmiana „Urszula Kochanowska”,
symbolika nieba, zapoznanie ze związkami frazeologicznymi z wyrazem „niebo,
analiza wiersza – wnioskowanie na podstawie opisanej sytuacji lirycznej.

Cele sformułowane w języku ucznia:
poznacie utwór B. Leśmiana „Urszula Kochanowska”,
zastanowimy się nad znaczeniem dosłownym i przenośnym słowa „niebo”,
poznamy frazeologizmy z wyrazem „niebo”,
spróbujemy przeanalizować sytuację opisaną w wierszu i wyciągnąć wnioski.

Nacobezu (co uczniowie będą potrafili po lekcji):
Użyć słowa „niebo” w różnych związkach frazeologicznych, umieć prawidłowo zastosować w zdaniu frazeologizmy z wyrazem „niebo”, dostrzec istotne różnice między ziemskością a niebiańskością w powszechnym odczuciu.

Przebieg lekcji (metody i aktywności):
Przedstawienie celów lekcji i nawiązanie do wiedzy z poprzednich lekcji.
Czym jest dla mnie niebo? – stworzenie mapy mentalnej.
Wypisanie i wyjaśnienie znaczenia związków frazeologicznych związanych ze słowem niebo.
Prezentacja wiersza Bolesława Leśmiana „Urszula Kochanowska”.
Portret Urszuli i Boga w wierszu, określenie sytuacji lirycznej.
Praca w grupach:

gr. I – Jak wygląda niebo w wierszu Leśmiana?;

gr. II – Jak powinno być w niebie?;

gr. III – Dlaczego bohaterka wiersza nie czuje się w niebie dobrze?

Prezentacja pracy grup.
Praca samodzielna: próba wyciągnięcia wniosków, ich uzasadnienie w dwóch zdaniach, notatka w zeszycie.
Wspólne ustalenie prawidłowego wniosku i zapisanie go na tablicy. Ustalenie kryteriów poprawności i ocena koleżeńska.
Czym jest dla mnie życie tu, na ziemi – dyskusja.

Zadanie domowe.

Podsumowanie lekcji: dokończ jedno ze zdań: 

Na dzisiejszej lekcji dowiedziałem/-am się...

Na dzisiejszej lekcji zaskoczyło mnie...

W czasie lekcji najtrudniejsze było...

Kluczowe pytania dla uczniów:
Czym jest dla mnie niebo?
Czym jest dla mnie życie tu, na ziemi?

Notatki i dodatkowe ćwiczenia:
Praca domowa:
Ułóż dwa zdania z wybranymi frazeologizmami poznanymi w czasie dzisiejszej lekcji.

Materiały i pomoce dydaktyczne:
Wiersz B. Leśmiana „Urszula Kochanowska”, słowniki frazeologiczne.

Autorka:
Mirka Motyka
mirka.motyka@ceo.org.pl


B. Leśmian Urszula Kochanowska


Gdy po śmierci w niebiosów przybyłam pustkowie,
Bóg długo patrzał na mnie i głaskał po głowie.
"Zbliż się do mnie, Urszulo! Poglądasz jak żywa...
Zrobię dla cię, co zechcesz, byś była szczęśliwa".
"Zrób tak, Boże - szepnęłam - by w nieb Twoich krasie
wszystko było tak samo, jak tam - w Czarnolasie!"
I umilkłam zlękniona, i oczy unoszę,
by zbadać, czy się gniewa, że Go o to proszę?
Uśmiechnął się i skinął - i wnet z Bożej łaski
powstał dom kubek w kubek jak nasz - czarnolaski.
I sprzęty i donice rozkwitłego ziela
tak podobne, aż oczom straszno od wesela!
I rzekł: "Oto są - sprzęty, a oto - donice.
Tylko patrzeć, jak przyjdą stęsknieni rodzice!
I ja, gdy gwiazdy do snu poukładam w niebie,
nieraz do drzwi zapukam, by odwiedzić ciebie!"
I odszedł, a ja zaraz krzątam się, jak mogę -
więc nakrywam do stołu, omiatam podłogę -
i w suknię najróżowszą ciało przyoblekam
i sen wieczny odpędzam - i czuwam - i czekam...
Już świt pierwszą roznietą złoci się po ścianie,
gdy właśnie słychać kroki i do drzwi pukanie...
Więc zrywam się i biegnę! Wiatr po niebie dzwoni!
Serce w piersi zamiera... Nie!... To - Bóg, nie oni!...