Temat: "Czy zdanie można rozebrać? Analiza zdania pojedynczego."

Powiązanie z wcześniejszą wiedzą:
Uczeń zna części mowy i części zdania, ułatwi mu to budowanie wypowiedzi pod względem stylistycznym i
składniowym.

Cele lekcji:
Uczeń analizuje zdanie pojedyncze pod względem gramatycznym.
Uczeń potrafi dokonać rozbioru logicznego zdania pojedynczego.

Cele sformułowane w języku ucznia:
Po zakończeniu lekcji będziesz potrafił:
wskazać części mowy w zdaniu,
zbudować wykres zdania pojedynczego,
wskazać części zdania pojedynczego.

Nacobezu (co uczniowie będą potrafili po lekcji):
Uczeń:
wskazuje i pyta o: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek, przysłówek, przyimek,
buduje wykres zdania pojedynczego,
nazywa części zdania pojedynczego: podmiot (gramatyczny, logiczny, domyślny, szeregowy, zbiorowy),
orzeczenie (czasownikowe, imienne), przydawkę (rzeczownikowa, przymiotnikowa, liczebnikowa, przyimkowa, zaimkowa), dopełnienie (bliższe, dalsze), okolicznik (miejsca, czasu, celu, sposobu, przyczyny),
potrafi oddzielić grupę podmiotu od grupy orzeczenia.

Przebieg lekcji (metody i aktywności):
Zapisanie tematu lekcji.
Ustne podanie celów zajęć.

Zadanie: rozsypanka – klasyfikacja nazw na części mowy i zdania (5 minut). Uczniowie dobrani w pary otrzymują koperty (jedna na parę). Wewnątrz znajdują się karteczki z nazwami części mowy i części zdania. Zadaniem uczniów jest dokonanie klasyfikacji na części mowy i części zadania. Po zakończeniu pracy jeden uczeń odczytuje części mowy, inny – części zdania. W przypadku usterek nauczyciel podaje prawidłową odpowiedź.

Mamy tu zastosowaną technikę samooceny TAK – NIE.

Ćwiczenie stylistyczne (3 minuty). Na tablicy znajdują się 3 zdania. Wskaż błędy w podanych zdaniach i popraw je (każdy uczeń poprawia samodzielnie):

Na parapecie rzędem stoją kolczaste pelargonie i kaktusy.

Książki są przyjacielami uczniów naszego gimnazjum.

Wczoraj Ewa wręczyła swojej babci dwie tabliczek czekolady.

Analiza gramatyczna ostatniego zdania. Chętny uczeń podchodzi do tablicy i dokonuje rozbioru gramatycznego (wskazuje i nazywa części mowy).

Rozbiór logiczny ostatniego zdania. Nauczyciel techniką „głośnego myślenia” sporządza wykres zdania i nazywa jego części.

Praca uczniów. Uczniowie w parach dokonują rozbioru logicznego i gramatycznego następującego
zdania: 

W sobotę odwiedziłam koleżankę Zosi.


Wybrana przez nauczyciela para „przenosi” rozwiązanie na tablicę. Sprawdzenie poprawności wykonanego zadania. Poprawienie ewentualnych błędów przez uczniów, którzy je dostrzegli.
Światła. Informacja zwrotna dla nauczyciela o zrozumieniu zagadnienia przez uczniów. Uczniowie przez podniesienie kartki o kolorze żółtym, czerwonym lub zielonym odpowiadają na pytanie: „Czy
potrafisz dokonać rozbioru logicznego i gramatycznego zdania pojedynczego?”

Kluczowe pytania dla uczniów:
BRAK

Notatki i dodatkowe ćwiczenia:
BRAK

Praca domowa:
Dokonaj rozbioru logicznego i gramatycznego następujących zdań:

Na parapecie rzędem stoją pelargonie i kolczaste kaktusy.

Książki są przyjaciółmi uczniów naszego gimnazjum.


Materiały i pomoce dydaktyczne:
Koperty z karteczkami, na których znajdują się nazwy części mowy i części zdania (jedna koperta dla pary).