1. Czy OK jest systemem oceniania?

Odpowiedź: Główne nieporozumienie dotyczące OK jest związane z jego nazwą, w której jest „oceniania”. Sugeruje ona, że jest to system oceniania. A OK to sposób/metoda/ idea nauczania, gdzie ocenianie ma też swoje miejsce, ale nie główne. Ten sam problem jest na całym świecie, gdyż formative assessment – angielska forma oceniania kształtującego , ma w nazwie assessment. William Dylan zaproszony przez nas do Polski brytyjski ekspert OK powiedział nam, że w świecie odchodzi się od tej nazwy na rzecz - Assessment for learning. Też ma w sobie ocenianie, ale kluczowe jest jednak - learning.

 OK to zasady dobrego nauczania, które wykorzystują nauczyciele na co dzień w swojej pracy. 
 

2. Czy można samotnie stosować OK w szkole?

OdpowiedźJest możliwe stosowanie OK tylko w jednej klasie i przez jednego nauczyciela. OK nie kłoci się z systemem nauczania. Zasady dobrego nauczania, które „głosi” OK są w każdym nauczycielu. Proponuję zobaczyć, co jest możliwe w Pana szkole i klasie i wybrać te elementy, które nie zaburzają wspólnej pracy Rady Pedagogicznej. Warto poinformować dyrektora i innych nauczycieli o swoim postanowieniu. Jeśli próba się uda, to można dodawać następne elementy i obserwować, czy OK pomaga uczniom się uczyć. Pierwsze elementy OK, takie jak: praca z celami i kryteriami sukcesu, nie wymagają żadnych przygotowań. W sumie każdy uczeń powinien wiedzieć po co i czego ma się nauczyć! Jednak dobrze jest powiedzieć uczniom, że będą zawsze o tym informowani, wtedy będą bardziej świadomie podchodzić do własnego uczenia się. Problem może zacząć się przy stosowaniu informacji zwrotnej zamiast oceny sumującej wyrażonej stopniem. O tym należy poinformować zarówno uczniów, jak i ich rodziców.

Jednak z własnego doświadczenia wiem, że samotne stosowanie OK napotyka na trudności. Warto zachęcić zespół nauczycieli np. uczący jedną klasę do wspólnego stasowania OK.

3. Jak stosować OK w nauczaniu wczesnoszkolnym?

Odpowiedź: Kilka wskazówek:

  • Nie ma obowiązku podawania celów lekcji do każdej lekcji, a już szczególnie w klasach początkowych. To zależy od nauczyciela. Nauczyciel może podać cele np. do tematu, więc może to być cel na kilka dni lub osobno do edukacji polonistycznej, a osobno do matematycznej. Nie należy podawać celów na początku roku do całego roku, gdyż dzieci nie mają wtedy szans z nich skorzystać.
  • Cele w klasach I-III wyrażone powinny być prostym językiem. Warto, aby były wywieszone na tablicy, aby można było o nich w trakcie lekcji przypominać.
  • Można razem z dziećmi określać cele, pytaniem pomocniczym może być: „Jak myślicie, co nas dzisiaj czeka?”
  • Kryterium sukcesu powinny być tak określone, aby dziecko samo mogło po lekcji sprawdzić, czy cel osiągnęło.
  • Jeśli uczniowie nie potrafią jeszcze czytać, informacja zwrotna do ich pracy może być  przekazywana umownymi znakami, a sam jej tekst może być kierowany do rodzica, który przeczyta i przedyskutuje z dzieckiem treść informacji zwrotnej.  Informacja zwrotna może być też przekazywana ustnie.
  • W klasach I – III można w polskim systemie w ogóle odejść od wystawiania stopni i OK jest tego zwolennikiem.
  • W klasach I – III szczególnie ważna jest współpraca z rodzicami. Mogą oni być nieocenioną pomocą dla nauczyciela.

 

Reszta elementów oceniania kształtującego, takich jak ocena koleżeńska czy samoocena powinny być wprowadzona stopniowo i poprzedzone przygotowaniem uczniów do ich stosowania.

 

4. Co to jest „NaCoBeZU”?

Odpowiedź: „NaCoBeZU” – oznacza „na co będę zwracać uwagę” .  To nic innego, jak dokładnie i w języku ucznia sformułowane kryteria oceny, prezentowane uczniom przez nauczyciela przed wykonaniem zadania, na początku lekcji. Kryteria pokazują, co nauczyciel będzie sprawdzał i oceniał, ale też informują, o czym będzie lekcja.

5. Czy zasada niepodnoszenia rąk oznacza dotyczy tylko zgłaszania się do odpowiedzi, czy w ogóle? A jeśli uczeń ma pytanie do nauczyciela?

Odpowiedź:: Zasada dotyczy zadawania przez nauczyciela pytania na myślenie. Nauczyciel umawia się, że będzie obowiązywać taka zasada, ale  czasami od niej będą ustępstwa. Nauczyciel zawsze uprzedzi o tym. NP. nauczyciel pyta: Kto z Was wie, kiedy była bitwa pod Grunwaldem, proszę o podniesienie ręki. Oznacza to, że tym razem zgłaszamy się przez podniesienie ręki. 

Aby nie było częstych odstępstw od zasady można umówić się z uczniami, że jeśli chcą zadać pytanie, to zamiast podnosić rękę poodnoszą czerwone światło. Można też za każdym razem zdając uczniom pytanie na myślenie, zapowiedzieć, że będzie obowiązywała zasada niepodnoszenia rąk.

6. W którym momencie lekcji przedstawiamy dzieciom nacobezu?

Pytanie: Czy zawsze musi to być na początku lekcji, czyli po podaniu celów? Czy można nacobezu podać lub wspólnie z dziećmi ustalić kryteria przed wykonaniem konkretnego zadania?

 Ostatnio miałam cykl lekcji o lesie. Na pierwszej lekcji chciałam i poprowadziłam ją w taki sposób, aby uczniowie sami doszli do wniosku, że las zbudowany jest z pięter, jakie rośliny i zwierzęta należą do poszczególnych warstw. Nie będę opisywać całej lekcji, ale cel był taki, aby uczeń sam dochodził do pewnych spostrzeżeń i wniosków. Na koniec lekcji wspólnie ustaliliśmy w punktach ważne informacje (kryteria sukcesu), które uczeń powinien wiedzieć i znać, oraz które będę wymagała podczas np. sprawdzianu, kartkówki, odpytywania. ( Prawdę mówiąc to byłam mile zaskoczona faktem, że dzieci same wybrały istotne informacje do zapamiętania. Myślałam, że będę musiała je ukierunkować pytaniami na interesujące mnie zagadnienia.)

Zgadzam się, że są niektóre cele, takie jak umiejętność pisanie wypowiedzi pisemnej, gdzie należy na początku podać kryteria sukcesu, ale w pozostałych przypadkach...? Mam tutaj na myśli odkrywanie, dociekanie, elementy ciekawości, jak to się ma do faktu, jeżeli wszystko powiem na początku lekcji. Zdaję sobie sprawę, że OK jest procesem polegającym na świadomym nauczaniu, ale czy nie jest świadome nauczanie, gdy uczeń sam dochodzi do pewnych spostrzeżeń? Gdy po danej lekcji sam doszedł do tego co jest ważne?

 

OdpowiedźAbsolutnie ma Pani rację. Pani przykład jest na to dowodem. W OK staramy się cel lekcji podać na początku, aby uczeń wiedział po co się czegoś ma uczyć, ale kryteria sukcesu można ustalić z uczniami nawet pod koniec lekcji. Ale w pedagogice nic nie jest sztywne, więc mogę sobie nawet wyobrazić lekcję, gdzie cel nie jest podany na początku.

7. Jaka i czyja zgoda na stosowanie OK jest potrzebna?

OdpowiedźNie potrzeba żadnych zgód. Na początku nie jest konieczne nawet informowanie rodziców, ale bardzo polecam rozmawianie z rodzicami, gdyż można od nich uzyskać pomoc. Niepoinformowani mogą być zaskoczeni, nie rozumieć dlaczego wprowadzamy system OK, a to może zaowocować trudnościami.  W miarę rozszerzania stosowania OK poinformowanie i zgoda rodziców staje się konieczna. Szczególnie, gdy zaczynamy pracować z informacją zwrotną i nasi uczniowie otrzymują tylko komentarz do swojej pracy, bez stopnia.

8. Czy zasada niepodnoszenia rąk dotyczy tylko zgłaszania się do odpowiedzi, czy w ogóle? A jeśli uczeń ma pytanie do nauczyciela?

Odpowiedź: Zasada dotyczy zadawania przez nauczyciela pytania, wymagającego myślenia, a nie tylko odtworzenia wiedzy. Nauczyciel umawia się, że będzie obowiązywać taka zasada, ale  czasami od niej będą odstępstwa, np. gdy nauczyciel zapyta: „Kto z Was wie, kiedy była bitwa pod Grunwaldem, proszę o podniesienie ręki”. Oznacza to, że tym razem zgłaszamy się przez podniesienie ręki. 

Jeśli chodzi o pytania idące od uczniów, to można umówić się z uczniami, że jeśli sami chcą zadać pytanie, to zamiast podnosić rękę podnoszą czerwone światło. 

9. Czy każda lekcja musi się zakończyć sprawdzeniem, czy nacobezu zostało przez dzieci osiągnięte?

OdpowiedźW zasadzie tak, powinno się sprawdzić z dziećmi, czy osiągnęły, to co było założone. Dlatego trzeba tak układać kryteria sukcesu, aby można było je sprawdzić po każdej jednostce lekcyjnej.

10. Czy kryteria sukcesu mogą być zróżnicowane dla różnych uczniów?

OdpowiedźKryteria sukcesu mogą być zróżnicowane, ale można ująć je jedną wersją stosując np. słówko co najmniej np.: Wymienisz co najmniej dwie przyczyny. Wtedy uczeń, który sobie gorzej radzi osiągnie kryterium wymieniając 2 przyczyny, a uczeń radzący sobie lepiej znajdzie ich więcej.

Strony